Netcongestie

Het elektriciteitsnet in Nederland zit op veel plekken vol. Dat noemen we netcongestie. Ook in Zwartewaterland merken we dit steeds vaker. We gebruiken met elkaar steeds meer elektriciteit. Bijvoorbeeld voor nieuwe woningen, warmtepompen, elektrische auto’s en groei van bedrijven. Het elektriciteitsnet kan deze groei nu niet altijd aan en kan niet overal tegelijk worden uitgebreid. Daarom heeft de Autoriteit Consument & Markt (ACM) nieuwe, landelijke prioriteringsregels vastgesteld voor de verdeling van elektriciteit.

Meld uw woningbouwproject vóór 1 augustus voor stroomaansluiting

Gaat u in de komende 10 jaar starten met een woningbouwproject in Zwartewaterland? En heeft u nog geen stroomaansluiting? Meld uw project dan vóór 1 augustus 2026 via netcongestie@zwartewaterland.nl. Vermeld hierbij de locatie, startdatum en het aantal woningen met de gewenste aansluitwaarde. Dit geldt voor particuliere initiatiefnemers en ontwikkelaars die op eigen grond willen bouwen. Is uw plan al bekend bij de gemeente? Dan hoeft u dit niet te doen. Bouwt u als particulier binnen een bestaand project, bijvoorbeeld op een gemeentekavel of via een ontwikkelaar, dan is aanmelden ook niet nodig.

Vanaf 1 augustus maken wij een lijst

Wij krijgen als gemeente de mogelijkheid om een overzicht van geplande nieuwbouwprojecten eerder aan te melden bij Enexis en hier een volgorde van belangrijkheid aan te geven. Let op: aanmelden betekent niet dat u automatisch een stroomaansluiting krijgt. Enexis bepaalt wanneer projecten aan de beurt zijn. Een aanmelding vergroot wel de kans op een betere plek in de wachtrij.

Wat betekent dit voor u?

INWONER

Wilt u uw huis verduurzamen? Bijvoorbeeld met een warmtepomp of laadpaal?

Mogelijk heeft u hiervoor een zwaardere aansluiting op het elektriciteitsnet nodig. Het kan langer duren voordat u aan de beurt bent.
Heeft u geen zwaardere aansluiting nodig? Dan verandert er niets en kunt u verder met uw plannen.

ONDERNEMER

Wilt u uitbreiden of elektrificeren?

U krijgt mogelijk te maken met wachttijd.
Uitbreiding of verduurzaming kan vertragen.
Zekerheid vooraf neemt af.
Voor de aanvraag van grootverbruikaansluitingen was al een wachttijd, dit blijft zo.

ONTWIKKELAAR / INITIATIEFNEMER

Werkt u aan woningbouw of een project?

De gemeente krijgt een belangrijke rol in het eerder aanvragen van grotere woningbouwprojecten. Daarvoor moeten ontwikkelaars samenwerken met de gemeente voor het doen van transportverzoeken en prioriteit aanvragen.
Niet elk project krijgt automatisch voorrang, dat is afhankelijk van het nieuwe ACM maatschappelijk prioriteringskader en de volgorde bepaling door de gemeente.
Als u al contact heeft met de gemeente over een project, dan nemen wij contact met u op.

Wat kunt u zelf al doen?

Gebruikt u veel stroom? Probeer stroomverbruik op piekmomenten te vermijden, dat is tussen 16 uur en 21 uur in de avond. Kijk voor meer tips op Zet ook de knop om.

Hoe werkt het prioriteringskader?

Omdat er te weinig ruimte is op het elektriciteitsnet, wordt landelijk bepaald wie eerst gebruik mag maken van het net.

Projecten met een maatschappelijk belang krijgen voorrang:

Categorie 1: Congestieverzachters (projecten die ruimte maken op het net, zoals grootschalige energieopslag en batterijen)
Categorie 2: Veiligheid Essentiële voorzieningen (zoals zorg, hulpdiensten en waterbeheer)
Categorie 3: Basisbehoeften Basisvoorzieningen (zoals woningbouw, onderwijs en warmtevoorziening)

Projecten in deze categorieën krijgen voorrang, maar komen nog steeds op een wachtrij te staan. Andere aanvragen komen daarna aan de beurt en staan daarom langer op de wachtlijst.

Wat betekent dit voor Zwartewaterland?

Dit heeft gevolgen voor ontwikkelingen in onze gemeente:

Woningbouw en verduurzaming kunnen vertraging oplopen.
Ondernemers krijgen minder zekerheid bij uitbreiding.
Ook is de kans groter dat inwoners langer moeten wachten op een aansluiting.
Projecten kunnen later starten of tijdelijk stilvallen.

Niet alles kan tegelijk. Dat vraagt om keuzes.

Wat doet de gemeente?

De gemeente Zwartewaterland brengt in beeld voor welke projecten capaciteit nodig is. Vanaf 1 augustus 2026 gaan we kijken in welke volgorde de projecten aangeleverd worden.

De netbeheerder verdeelt de capaciteit op basis van landelijke regels van de Autoriteit Consument & Markt (ACM).

Belangrijk om te weten:

De regels voor maatschappelijk prioriteren worden landelijk bepaald door ACM.
De netbeheerder verdeelt de capaciteit op basis van deze regels en de volgorde van aanvragen.
De gemeente draagt projecten aan en onderbouwt deze, maar beslist niet over de uiteindelijke toewijzing van een stroomaansluiting.

Veelgestelde vragen

Hieronder vindt u veelvoorkomende vragen over netcongestie. Staat uw vraag er niet bij? Mail dan naar netcongestie@zwartewaterland.nl. Wij helpen u graag.

Wat is netcongestie?

Netcongestie betekent dat het elektriciteitsnet op sommige momenten vol zit.
Dat gebeurt vooral op piekmomenten: als veel mensen tegelijk stroom gebruiken of juist terugleveren, bijvoorbeeld met zonnepanelen.

We gebruiken steeds meer elektriciteit, voor koken, verwarmen en elektrisch rijden. En we doen dat vaak op dezelfde momenten. Ook leveren we op zonnige momenten tegelijk veel stroom terug. Daardoor ontstaan pieken die het net niet altijd aankan.

Dit kan leiden tot:

Wachttijden voor nieuwe of zwaardere aansluitingen
Beperkingen in gebruik
Vertraging van projecten voor woningbouw, voorzieningen, warmtenetten en laadpalen
Minder zekerheid voor ondernemers bij uitbreiding of verduurzaming

Is dit alleen een probleem in Zwartewaterland?

Nee, netcongestie is een probleem in heel Nederland. Ook in Zwartewaterland merken we nu de gevolgen.

Waarom gebeurt dit nu?

De vraag naar stroom groeit snel door en we gebruiken vaak tegelijkertijd stroom:

Woningbouw
Verduurzaming (zoals warmtepompen)
Elektrisch vervoer
Groei van bedrijven

Het elektriciteitsnet groeit minder snel mee. De netbeheerders werken de komende jaren aan uitbreiding en versterking van het net, maar de vraag groeit sneller. Daardoor ontstaat schaarste.

Wat is er per 1 juli 2026 veranderd?

Voortaan komen alle nieuwe aanvragen voor een (zwaardere) elektriciteitsaansluiting op een wachtlijst.

Dit geldt voor iedereen:

Inwoners (bijv. Warmtepomp of laadpaal)
Ondernemers
Nieuwe woningen
Nieuwe scholen

Waarom is 1 juli zo belangrijk?

Vanaf die datum gelden nieuwe landelijke regels voor de verdeling van ruimte op het elektriciteitsnet.

Dit betekent:

Nieuwe aanvragen komen op een wachtlijst.
De volgorde van aanvragen wordt belangrijk.
Niet alles kan tegelijk worden aangesloten.

Waarom kom ik op een wachtlijst?

Omdat er op dat moment geen ruimte is op het elektriciteitsnet. Een nieuwe aanvraag wordt pas opgepakt als er weer capaciteit beschikbaar is.

Kost het geld om mijn project aan te melden?

Om op de prioriteringslijst te komen vraagt Enexis een aanbetaling van 20% van de aanlegkosten. Deze kosten betaalt u normaal gesproken wanneer de aansluiting wordt aangelegd. Een deel van de kosten moet u nu dus wat eerder betalen. Hoeveel dit is, hangt af van de zwaarte van de aansluiting en het aantal woningen dat u gaat bouwen.

Aansluitwaarde	Aanlegkosten	Aanbetaling van 20% per woning
1 x 10a	€ 1.817	€ 363,40
1 x 35a	€ 1.817	€ 363,40
3 x 25a	€ 1.817	€ 363,40
3 x 35a	€ 2.245	€ 449,00
3 x 50a	€ 2.245	€ 449,00
3 x 63a	€ 2.687	€ 537,40
3 x 80a	€ 2.687	€ 573,40

Twijfelt u of aanmelden nodig is? Mail gerust, dan kijken we met u mee.

Hoe wordt bepaald wie voorrang krijgt?

Enexis verdeelt de capaciteit op basis van landelijke regels van de ACM.

Drie groepen krijgen voorrang:

Projecten die ruimte maken op het net (zoals energieopslag in buurtbatterijen)
Essentiële voorzieningen (zoals zorg, hulpdiensten en waterbeheer)
Basisvoorzieningen (zoals woningbouw, onderwijs en warmtevoorziening)

Andere aanvragen komen daarna aan de beurt.

Krijgt mijn aanvraag automatisch voorrang?

Nee. Ook als iets belangrijk is, betekent dat niet dat het direct kan. Er is simpelweg niet genoeg ruimte voor iedereen tegelijk.

Wat doet de gemeente Zwartewaterland?

Wij brengen momenteel in beeld welke projecten belangrijk zijn voor onze gemeente, zoals woningbouw in de kernen en warmteprojecten. Meld uw woningbouwproject vóór 1 augustus 2026 bij ons aan. Dit kan via netcongestie@zwartewaterland.nl. Is uw project al bij ons bekend, dan is dit niet nodig.

Deze projecten dragen we vervolgens aan bij de netbeheerder, zodat ze mogelijk voorrang krijgen op de wachtlijst.

Wie beslist uiteindelijk?

De netbeheerder beslist en verdeelt de beschikbare ruimte op basis van landelijke regels over de aanvragen op de wachtlijst.

De gemeente kan projecten voordragen voor een hogere prioriteit, maar beslist niet zelf.

Waarom maakt Zwartewaterland deze keuzes?

Omdat er te weinig ruimte is op het elektriciteitsnet.

Door keuzes te maken proberen we:

Woningbouw door te laten gaan
Belangrijke voorzieningen mogelijk te maken
De gemeente in beweging te houden

Wat betekent dit voor woningbouw?

Woningbouw kan voorrang krijgen. We kijken daarbij wel hoe zeker de plannen zijn en hoe snel er gebouwd kan worden.

Toch kan er vertraging ontstaan als er onvoldoende capaciteit is. Projecten kunnen daardoor mogelijk later starten.

Wat betekent dit voor ondernemers?

Voor ondernemers kan dit betekenen dat:

Uitbreiding niet direct mogelijk is
Verduurzaming langer duurt
U op een wachtlijst komt

We denken waar mogelijk mee over oplossingen die de druk op het net kunnen ontlasten, bijvoorbeeld opslag van energie of netbewust bouwen van woningen.

Wat betekent dit voor mij als inwoner?

Wilt u uw aansluiting verzwaren, bijvoorbeeld om elektrisch te gaan koken of voor een laadpaal?

Dan geldt:

Uw aanvraag komt bij Enexis op een wachtlijst.
Het kan langer duren voordat u aan de beurt bent.
Heeft u geen zwaardere aansluiting nodig? Dan verandert er niets.

Wat kan ik zelf doen?

U kunt helpen om de druk op het net te verlagen door:

Stroom te gebruiken buiten piekmomenten
Apparaten slim te gebruiken
Samen te werken (bijv. delen en opslaan van energie)

Wat mogelijk is, verschilt per situatie.

Wanneer is dit probleem opgelost?

Het elektriciteitsnet wordt buurt voor buurt uitgebreid. Maar dat kost tijd.

De komende jaren blijft schaarste waarschijnlijk dus een rol spelen.

Kan ik nog wel een aanvraag doen?

Ja, aanvragen blijven mogelijk. Wel is de kans groot dat u op een wachtlijst komt.

Hoe kan ik een zwaardere aansluiting aanvragen?

Controleer eerst uw huidige aansluiting in de meterkast (bijv. 1×25A of 3×25A) en bepaal hoeveel vermogen u extra nodig heeft. Dit hangt af van uw gebruik, zoals een laadpaal of een warmtepomp. Vraag dan een zwaardere aansluiting aan via mijnaansluitingen.nl. Omdat u op een wachtlijst komt, kan dit nu langer duren.

Wat is een kleinverbruikaansluiting en wat is een grootverbruikaansluiting?

Een kleinverbruikaansluiting is geschikt voor locaties met een lager energieverbruik. Voor elektriciteit geldt een maximale capaciteit van 3x80 ampère. Dit type aansluiting komt voor bij woningen, kantoren, winkels, praktijkruimtes en andere mkb-locaties zonder zware installaties.

Bij een grootverbruikaansluiting is de capaciteit hoger dan 3x80 ampère. Dit type aansluiting is bedoeld voor locaties met een intensief energiegebruik zoals productiebedrijven, grote kantoren, datacenters en ziekenhuizen.

Kan de stroom zomaar uitvallen?

In het uiterste geval kan de stroom in uw buurt tijdelijk uitvallen. Dit zal dan zijn op momenten dat veel stroom wordt gebruikt of veel stroom wordt teruggeleverd. In dit laatste geval kan de omvormer van uw zonnepalen ook automatisch uitschakelen. Op momenten dat er te veel stroom wordt gebruikt kunnen uw lampen gaan knipperen.

Hoe kan ik helpen om netcongestie tegen te gaan?

Tussen 16:00-21:00 wordt er te veel stroom gebruikt. Probeer daarom het opladen van een elektrische auto en het gebruik van een wasmachine, droger of vaatwasser buiten de piekuren te plannen. Heeft u zonnepanelen? Verbruik dan zoveel mogelijk energie op de momenten dat de zon schijnt.

Waar kan ik terecht met vragen?

Is uw vraag niet beantwoord kijk dan op Service en contact I Enexis Netbeheer

Heeft u een vraag voor de gemeente? Mail dan naar netcongestie@zwartewaterland.nl