Netcongestie

Het elektriciteitsnet in Nederland zit op veel plekken vol. Dat noemen we netcongestie. Ook in Zwartewaterland merken we dit steeds vaker. We gebruiken met elkaar steeds meer elektriciteit. Bijvoorbeeld voor nieuwe woningen, warmtepompen, elektrische auto’s en groei van bedrijven. Het elektriciteitsnet kan deze groei nu niet altijd aan en kan niet overal tegelijk worden uitgebreid. Daarom heeft de Autoriteit Consument & Markt (ACM) nieuwe, landelijke prioriteringsregels vastgesteld voor de verdeling van elektriciteit.

Wat verandert er?

Volgens deze nieuwe regels komen alle nieuwe aanvragen voor een nieuwe of zwaardere aansluiting per 1 juli 2026 op een wachtlijst. Dit geldt straks ook voor kleinverbruikers (zoals huishoudens en veel mkb-bedrijven). Nu is dat nog niet zo.

Dat heeft grote gevolgen:

Alle aanvragen komen op één gezamenlijke wachtlijst.
Dit geldt voor iedereen: inwoners, ondernemers en bouwprojecten.

Wat betekent dit voor u?

INWONER

Wilt u uw huis verduurzamen? Bijvoorbeeld met een warmtepomp of laadpaal?

Mogelijk heeft u hiervoor een zwaardere aansluiting op het elektriciteitsnet nodig. Het kan langer duren voordat u aan de beurt bent.
Vraag deze aan vóór 1 juli 2026.
Heeft u geen zwaardere aansluiting nodig? Dan verandert er niets en kunt u verder met uw plannen.

Gaat u een vergunning aanvragen voor een nieuwe woning?

Vraag deze vergunning dan aan vóór eind mei omdat deze procedure tijd nodig heeft.
Na het verlenen van de vergunning kunt u dan nog vóór 1 juli uw aansluiting aanvragen.

ONDERNEMER

Wilt u uitbreiden of elektrificeren?

U krijgt mogelijk te maken met wachttijd.
Uitbreiding of verduurzaming kan vertragen.
Zekerheid vooraf neemt af.
Voor de aanvraag van grootverbruikaansluitingen was al een wachttijd, dit blijft zo.

ONTWIKKELAAR / INITIATIEFNEMER

Werkt u aan woningbouw of een project?

De gemeente krijgt een belangrijke rol in het eerder aanvragen van grotere woningbouwprojecten. Daarvoor moeten ontwikkelaars samenwerken met de gemeente voor het doen van transportverzoeken en prioriteit aanvragen.
Niet elk project krijgt automatisch voorrang, dat is afhankelijk van het nieuwe ACM maatschappelijk prioriteringskader en de volgorde bepaling door de gemeente.
Als u al contact heeft met de gemeente over een project, dan nemen wij contact met u op.

Wat kunt u nu doen?

Heeft u plannen voor een zwaardere aansluiting? Vraag deze dan vóór 1 juli 2026 aan bij Enexis.
Werkt u aan een project waarvoor u een kleinverbruikaansluiting nodig heeft? Zorg dan dat u deze vóór 1 juli 2026 aanvraagt bij Enexis.
Gebruikt u veel stroom? Probeer stroomverbruik op piekmomenten te vermijden, dat is tussen 16 uur en 21 uur in de avond. Kijk voor meer tips op Zet ook de knop om.

Hoe werkt het prioriteringskader?

Omdat er te weinig ruimte is op het elektriciteitsnet, wordt landelijk bepaald wie eerst gebruik mag maken van het net.

Projecten met een maatschappelijk belang krijgen voorrang:

Categorie 1: Congestieverzachters (projecten die ruimte maken op het net, zoals grootschalige energieopslag en batterijen)
Categorie 2: Veiligheid Essentiële voorzieningen (zoals zorg, hulpdiensten en waterbeheer)
Categorie 3: Basisbehoeften Basisvoorzieningen (zoals woningbouw, onderwijs en warmtevoorziening)

Projecten in deze categorieën krijgen voorrang, maar komen nog steeds op een wachtrij te staan. Andere aanvragen komen daarna aan de beurt en staan daarom langer op de wachtlijst.

Wat betekent dit voor Zwartewaterland?

Dit heeft gevolgen voor ontwikkelingen in onze gemeente:

Woningbouw en verduurzaming kunnen vertraging oplopen.
Ondernemers krijgen minder zekerheid bij uitbreiding.
Ook is de kans groter dat inwoners langer moeten wachten op een aansluiting.
Projecten kunnen later starten of tijdelijk stilvallen.

Niet alles kan tegelijk. Dat vraagt om keuzes.

Wat doet de gemeente?

De gemeente Zwartewaterland brengt vóór 1 juli 2026 in beeld voor welke projecten capaciteit nodig is. Daarna gaan we kijken in welke volgorde de projecten aangeleverd worden.

De netbeheerder verdeelt de capaciteit op basis van landelijke regels van de Autoriteit Consument & Markt (ACM).

Belangrijk om te weten:

De regels voor maatschappelijk prioriteren worden landelijk bepaald door ACM.
De netbeheerder verdeelt de capaciteit op basis van deze regels en de volgorde van aanvragen.
De gemeente draagt projecten aan en onderbouwt deze, maar beslist niet over de uiteindelijke toewijzing van een stroomaansluiting.

Veelgestelde vragen

Hieronder vindt u veelvoorkomende vragen over netcongestie. Staat uw vraag er niet bij? Mail dan naar netcongestie@zwartewaterland.nl. Wij helpen u graag.

Wat is netcongestie?

Netcongestie betekent dat het elektriciteitsnet op sommige momenten vol zit.
Dat gebeurt vooral op piekmomenten: als veel mensen tegelijk stroom gebruiken of juist terugleveren, bijvoorbeeld met zonnepanelen.

We gebruiken steeds meer elektriciteit, voor koken, verwarmen en elektrisch rijden. En we doen dat vaak op dezelfde momenten. Ook leveren we op zonnige momenten tegelijk veel stroom terug. Daardoor ontstaan pieken die het net niet altijd aankan.

Dit kan leiden tot:

Wachttijden voor nieuwe of zwaardere aansluitingen
Beperkingen in gebruik
Vertraging van projecten voor woningbouw, voorzieningen, warmtenetten en laadpalen
Minder zekerheid voor ondernemers bij uitbreiding of verduurzaming

Is dit alleen een probleem in Zwartewaterland?

Nee, netcongestie is een probleem in heel Nederland. Ook in Zwartewaterland merken we nu de gevolgen.

Waarom gebeurt dit nu?

De vraag naar stroom groeit snel door en we gebruiken vaak tegelijkertijd stroom:

Woningbouw
Verduurzaming (zoals warmtepompen)
Elektrisch vervoer
Groei van bedrijven

Het elektriciteitsnet groeit minder snel mee. De netbeheerders werken de komende jaren aan uitbreiding en versterking van het net, maar de vraag groeit sneller. Daardoor ontstaat schaarste.

Wat verandert er per 1 juli 2026?

Vanaf 1 juli 2026 komen alle nieuwe aanvragen voor een (zwaardere) elektriciteitsaansluiting op een wachtlijst.

Dit geldt voor iedereen:

Inwoners (bijv. Warmtepomp of laadpaal)
Ondernemers
Nieuwe woningen
Nieuwe scholen

Waarom is 1 juli zo belangrijk?

Vanaf die datum gelden nieuwe landelijke regels voor de verdeling van ruimte op het elektriciteitsnet.

Dit betekent:

Nieuwe aanvragen komen op een wachtlijst.
De volgorde van aanvragen wordt belangrijk.
Niet alles kan tegelijk worden aangesloten.

Waarom kom ik op een wachtlijst?

Omdat er op dat moment geen ruimte is op het elektriciteitsnet. Een nieuwe aanvraag wordt pas opgepakt als er weer capaciteit beschikbaar is.

Hoe wordt bepaald wie voorrang krijgt?

Enexis verdeelt de capaciteit op basis van landelijke regels van de ACM.

Drie groepen krijgen voorrang:

Projecten die ruimte maken op het net (zoals energieopslag in buurtbatterijen)
Essentiële voorzieningen (zoals zorg, hulpdiensten en waterbeheer)
Basisvoorzieningen (zoals woningbouw, onderwijs en warmtevoorziening)

Andere aanvragen komen daarna aan de beurt.

Krijgt mijn aanvraag automatisch voorrang?

Nee. Ook als iets belangrijk is, betekent dat niet dat het direct kan. Er is simpelweg niet genoeg ruimte voor iedereen tegelijk.

Wat doet de gemeente Zwartewaterland?

Wij brengen vóór 1 juli in beeld welke projecten belangrijk zijn voor onze gemeente, zoals woningbouw in de kernen en warmteprojecten.

Deze projecten dragen we vervolgens aan bij de netbeheerder, zodat ze mogelijk voorrang krijgen op de wachtlijst.

Wie beslist uiteindelijk?

De netbeheerder beslist en verdeelt de beschikbare ruimte op basis van landelijke regels over de aanvragen op de wachtlijst.

De gemeente kan projecten voordragen voor een hogere prioriteit, maar beslist niet zelf.

Waarom maakt Zwartewaterland deze keuzes?

Omdat er te weinig ruimte is op het elektriciteitsnet.

Door keuzes te maken proberen we:

Woningbouw door te laten gaan
Belangrijke voorzieningen mogelijk te maken
De gemeente in beweging te houden

Wat betekent dit voor woningbouw?

Woningbouw kan voorrang krijgen. We kijken daarbij wel hoe zeker de plannen zijn en hoe snel er gebouwd kan worden.

Toch kan er vertraging ontstaan als er onvoldoende capaciteit is. Projecten kunnen daardoor mogelijk later starten.

Wat betekent dit voor ondernemers?

Voor ondernemers kan dit betekenen dat:

Uitbreiding niet direct mogelijk is
Verduurzaming langer duurt
U op een wachtlijst komt

We denken waar mogelijk mee over oplossingen die de druk op het net kunnen ontlasten, bijvoorbeeld opslag van energie of netbewust bouwen van woningen.

Wat betekent dit voor mij als inwoner?

Wilt u uw aansluiting verzwaren, bijvoorbeeld om elektrisch te gaan koken of voor een laadpaal?

Dan geldt:

Vraag hiervoor capaciteit aan bij Enexis vóór 1 juli.
Daarna komt uw aanvraag op een wachtlijst.
Het kan langer duren voordat u aan de beurt bent.
Heeft u geen zwaardere aansluiting nodig? Dan verandert er niets.

Gaat u een vergunning aanvragen voor een nieuwbouwhuis?

Dan geldt:

Vraag zo snel mogelijk een vergunning aan bij de gemeente via zwartewaterland.nl/omgevingsvergunning. Deze procedure neemt namelijk tijd in beslag.
Na de vergunningverlening kunt u dan nog vóór 1 juli een aansluiting aanvragen.

Wat kan ik zelf doen?

U kunt helpen om de druk op het net te verlagen door:

Stroom te gebruiken buiten piekmomenten
Apparaten slim te gebruiken
Samen te werken (bijv. delen en opslaan van energie)

Wat mogelijk is, verschilt per situatie.

Wanneer is dit probleem opgelost?

Het elektriciteitsnet wordt buurt voor buurt uitgebreid. Maar dat kost tijd.

De komende jaren blijft schaarste waarschijnlijk dus een rol spelen.

Kan ik nog wel een aanvraag doen?

Ja, aanvragen blijven mogelijk. Wel is de kans groot dat u op een wachtlijst komt.

Waar kan ik terecht met vragen?

Is uw vraag niet beantwoord kijk dan op Service en contact I Enexis Netbeheer

Heeft u een vraag voor de gemeente? Mail dan naar netcongestie@zwartewaterland.nl